Chạy thử van cửa phai có tải nước là bước kiểm tra quan trọng nhằm đánh giá khả năng đóng mở, hoạt động của cơ cấu nâng hạ và độ ổn định của thiết bị khi chịu tác động của áp lực nước thực tế. Khác với chạy thử không tải, giai đoạn này có thể phát hiện những bất thường về lực cản, ma sát, rung động hoặc truyền động chưa xuất hiện trong quá trình kiểm tra ban đầu. Vậy khi nào được phép chạy thử có tải, cần đo những thông số nào và căn cứ vào đâu để nghiệm thu? PENSTOCK sẽ phân tích các yêu cầu kỹ thuật quan trọng dưới đây.
Chạy thử van cửa phai có tải nước là gì?
Chạy thử có tải nước là quá trình kiểm tra hoạt động của cửa van khi thiết bị chịu tải trọng nước tại công trình, theo điều kiện và phương án thử được phê duyệt. Tải trọng tác dụng phụ thuộc vào mực nước thượng lưu, hạ lưu, độ mở cửa van và điều kiện dòng chảy. Trong quá trình thử, kỹ thuật viên cần đánh giá khả năng chuyển động của cánh van, cơ cấu truyền động và các chức năng bảo vệ tương ứng.

Cần phân biệt ba hình thức kiểm tra:
|
Hình thức |
Mục đích |
|
Nghiệm thu tĩnh |
Kiểm tra kết cấu, kích thước, liên kết và hồ sơ lắp đặt |
|
Chạy thử không tải |
Kiểm tra hành trình, truyền động, điều khiển khi chưa chịu tải nước tương ứng |
|
Chạy thử có tải nước |
Đánh giá khả năng làm việc khi có tải trọng nước tác dụng |
Chạy thử có tải không đồng nghĩa với thử độ kín nước. Thử kín tập trung vào mức rò rỉ khi cửa đóng, còn chạy thử có tải đánh giá hoạt động của thiết bị trong điều kiện chịu tải.
Vì sao van cửa phai chạy không tải đạt nhưng có nước lại gặp sự cố?
Một cửa van có thể đóng mở bình thường khi không có tải nhưng xuất hiện lực cản lớn khi chịu chênh lệch áp lực nước.
Những nguyên nhân cần xem xét gồm:
- Khung hoặc ray dẫn hướng lắp đặt sai lệch.
- Cánh van chịu lực ép không đều.
- Gioăng làm kín tạo ma sát lớn hơn dự kiến.
- Trục vít, bạc đồng hoặc bộ truyền động làm việc lệch tải.
- Cặn bẩn, vật cản xuất hiện trong vùng chuyển động.
- Cơ cấu nâng hạ không đáp ứng điều kiện tải thực tế.
Khi xuất hiện tiếng ồn, rung hoặc chuyển động bất thường, cần dừng thử theo phương án an toàn, kiểm tra nguyên nhân trước khi tiếp tục.
Không nên tăng lực kéo hoặc cưỡng bức vận hành để vượt qua vị trí bị kẹt.
Điều kiện cần đáp ứng trước khi chạy thử có tải nước
Theo TCVN 8299:2009, đối với cửa van thuộc phạm vi tiêu chuẩn, nghiệm thu có tải chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành nghiệm thu tĩnh và nghiệm thu không tải.

Trước khi tổ chức thử nghiệm, cần xác nhận:
- Có biên bản nghiệm thu tĩnh và chạy thử không tải.
- Bản vẽ, hồ sơ thiết bị và quy trình thử được phê duyệt.
- Kết cấu, liên kết và cơ cấu nâng hạ đã được kiểm tra.
- Công tắc hành trình, giới hạn tải và chức năng an toàn hoạt động phù hợp.
- Mực nước và điều kiện thủy lực nằm trong phạm vi thử cho phép.
- Có nhân sự vận hành, giám sát và phương án xử lý sự cố.
Đặc biệt, cần xác định rõ những trạng thái đóng mở được phép thử dưới chênh lệch áp lực nước thực tế.
Không tự ý tăng mực nước hoặc vận hành cửa vượt giới hạn thiết kế nhằm đạt tải thử.
Quy trình chạy thử van cửa phai có tải nước
Quy trình phải được xây dựng theo cấu hình thiết bị, điều kiện công trình và yêu cầu nghiệm thu. Dưới đây là những công đoạn kỹ thuật cần kiểm soát.

Xác nhận hồ sơ và điều kiện nghiệm thu
Kiểm tra các biên bản nghiệm thu trước đó, bản vẽ lắp đặt, thông số thiết bị và những tồn tại chưa được xử lý. Nếu có sai lệch ảnh hưởng đến an toàn hoặc khả năng vận hành, cần khắc phục trước khi thử.
Xác định tải nước thực tế
Kỹ thuật viên ghi nhận cao trình mực nước thượng lưu và hạ lưu tại thời điểm thử. Chênh lệch cột nước có thể biểu diễn: ΔH = H thượng lưu − H hạ lưu. Trong đó, các giá trị mực nước phải sử dụng cùng một hệ cao độ. Chênh lệch mực nước là dữ liệu quan trọng, nhưng không đủ để xác định toàn bộ lực tác dụng lên cửa van nếu chưa xét hình dạng cửa, phân bố áp lực và trạng thái dòng chảy.
Kiểm tra khu vực và thiết bị trước vận hành
Kiểm tra vùng chuyển động của cửa, tình trạng dẫn hướng, truyền động, điều khiển và các vị trí có nguy cơ mất an toàn. Không để người đứng dưới cơ cấu chịu tải hoặc tiếp cận dòng chảy nguy hiểm trong thời gian thử.
Thực hiện chạy thử theo phương án phê duyệt
Người phụ trách tổ chức thử tại các trạng thái làm việc được cho phép trong kế hoạch. Trong quá trình cửa chuyển động, cần theo dõi tốc độ, tiếng ồn, độ rung, lực cản và trạng thái cơ cấu nâng hạ. Đối với hệ thống hai trục nâng, cần chú ý sự đồng bộ giữa các bên.
Ghi nhận thông số trong quá trình thử
Kết quả đo cần được ghi trực tiếp vào biểu mẫu, gắn với trạng thái tải nước và vị trí cửa tương ứng.
Những thông số thường được xem xét gồm:
- Mực nước thượng lưu và hạ lưu.
- Độ mở và hành trình thực tế.
- Thời gian đóng, mở.
- Dòng điện và công suất động cơ, nếu sử dụng truyền động điện.
- Lực nâng hoặc mô-men, nếu có hệ thống đo phù hợp.
- Nhiệt độ, rung, tiếng ồn và trạng thái bộ truyền.
- Tín hiệu công tắc hành trình và thiết bị bảo vệ.
Không cần áp dụng đồng thời mọi phép đo nếu cấu hình thiết bị và hồ sơ nghiệm thu không yêu cầu.
Kiểm tra trạng thái cửa sau vận hành
Sau khi hoàn thành các chu kỳ thử được phê duyệt, kiểm tra tình trạng cánh van, ray, trục vít, bạc đồng và bộ phận làm kín. Nếu hồ sơ yêu cầu thử kín nước, cần thực hiện phép thử riêng theo điều kiện và tiêu chí chấp nhận tương ứng.
Đánh giá kết quả và lập biên bản
Đối chiếu số liệu đo với thông số thiết kế, tài liệu nhà sản xuất và tiêu chuẩn được lựa chọn. Những kết quả không đạt phải được ghi nhận, xác định nguyên nhân và xử lý trước khi tổ chức thử lại theo yêu cầu.
Những thông số quan trọng khi nghiệm thu chạy thử có tải
Một trong những sai sót thường gặp là chỉ ghi nhận cửa van đóng mở được mà thiếu số liệu chứng minh khả năng vận hành.
|
Thông số |
Nội dung cần đánh giá |
|
Mực nước hai phía cửa |
Điều kiện tải thực tế |
|
Chênh lệch cột nước |
So sánh với điều kiện thử thiết kế |
|
Hành trình |
Khả năng đạt vị trí đóng, mở yêu cầu |
|
Thời gian đóng mở |
Phù hợp với thông số thiết bị |
|
Dòng điện motor |
Tình trạng làm việc của động cơ điện |
|
Lực nâng hoặc mô-men |
Tải tác dụng lên cơ cấu nếu có thiết bị đo |
|
Nhiệt độ, rung, tiếng ồn |
Dấu hiệu bất thường trong truyền động |
|
Hệ thống điều khiển |
Tín hiệu hành trình và chức năng bảo vệ |
|
Độ kín nước |
Đánh giá riêng theo phép thử và mức chấp nhận |
TCVN 8298:2009, điều 10.3, có quy định về việc đo công suất, dòng điện, nhiệt độ, tốc độ và thời gian đóng mở; đồng thời kiểm tra bôi trơn, truyền động và thiết bị an toàn.
Không có một giá trị dòng điện, lực nâng hoặc mức rò rỉ chung áp dụng cho mọi van cửa phai. Giới hạn phải được xác định theo đúng thiết bị và hồ sơ kỹ thuật.
Nếu chưa đủ mực nước thiết kế thì nghiệm thu như thế nào?
Đây là tình huống có thể phát sinh khi công trình chưa tích đủ nước hoặc đang ở thời điểm lưu lượng thấp. Theo TCVN 8299:2009, điều 6.2.3, trường hợp tải nước thực tế thấp hơn tải thiết kế, hội đồng nghiệm thu có thể xem xét nghiệm thu tại trạng thái tải lớn nhất thực tế theo điều kiện được quy định.

Tiêu chuẩn cũng đề cập thời hạn và việc quyết định thử theo tải thiết kế đối với trường hợp chưa đủ điều kiện. Nội dung này phải được áp dụng đúng phạm vi tiêu chuẩn và quyết định của các bên có thẩm quyền.
Khi lập biên bản, cần ghi rõ:
- Mực nước và trạng thái tải thực tế đã thử.
- Các thông số đã kiểm chứng.
- Những điều kiện tải thiết kế chưa được kiểm chứng.
- Yêu cầu thử bổ sung, nếu có.
- Kết luận và quyết định của bên có thẩm quyền.
Không được ghi đã thử đạt tải thiết kế khi thực tế chỉ thử ở tải thấp hơn.
Mẫu biên bản chạy thử van cửa phai có tải nước
Biên bản cần có thông tin nhận diện thiết bị, điều kiện thử, kết quả đo và căn cứ nghiệm thu.
|
Nội dung |
Thông tin ghi nhận |
|
Công trình, vị trí |
Tên và mã cửa van |
|
Ngày thử |
Thời gian thực hiện |
|
Mực nước thượng/hạ lưu |
Giá trị đo thực tế |
|
Tình trạng tải nước |
Điều kiện thử, độ mở cửa |
|
Hành trình và thời gian |
Kết quả từng chu kỳ |
|
Dòng điện, lực nâng |
Số liệu đo theo cấu hình |
|
Rung, ồn, nhiệt độ |
Kết quả kiểm tra |
|
Điều kiện chấp nhận |
Theo hồ sơ được duyệt |
|
Kết luận |
Đạt, không đạt hoặc cần thử bổ sung |
Biên bản cần được lưu cùng hồ sơ nghiệm thu thiết bị, kèm thông tin người kiểm tra và xác nhận theo quy định dự án.
PENSTOCK – Giải Pháp Thiết Bị Cơ Khí Thủy Công Theo Yêu Cầu Dự Án
Chạy thử có tải nước là công đoạn quan trọng giúp đánh giá khả năng làm việc của van cửa phai trong điều kiện vận hành thực tế. Tại PENSTOCK, chúng tôi cung cấp các giải pháp thiết bị cơ khí thủy công theo bản vẽ và yêu cầu kỹ thuật của công trình.
Khách hàng có thể tham khảo thêm quy trình lắp đặt van cửa phai kênh và nguyên nhân van cửa phai vận hành quá chậm để hiểu thêm những vấn đề liên quan đến lắp đặt và vận hành.
Để trao đổi về cấu hình thiết bị, vui lòng cung cấp bản vẽ, khẩu độ, mực nước thiết kế, cơ cấu đóng mở và yêu cầu nghiệm thu.
PENSTOCK – Giải pháp thiết bị cơ khí thủy công theo yêu cầu kỹ thuật.
Hotline: 0921 806 686
Website: https://penstock.vn/
